Hiểu từng Giai đoạn của Thoái hóa Khớp gối để bảo vệ Khớp gối khỏe mạnh hơn
Thoái hóa khớp gối là tình trạng tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn, kèm theo phản ứng viêm và giảm thiểu lượng dịch khớp. Quá trình này không diễn ra trong một sớm một chiều mà tiến triển qua nhiều giai đoạn với các triệu chứng và mức độ nghiêm trọng khác nhau. Việc hiểu rõ từng giai đoạn giúp chúng ta có biện pháp can thiệp phù hợp, làm chậm tiến trình bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Dựa trên phim chụp X-quang, thoái hóa khớp gối thường được phân loại theo Hệ thống Kellgren-Lawrence thành 5 giai đoạn chính từ 0 đến 4.
Tình trạng khớp: Đây là giai đoạn lý tưởng, khớp gối hoàn toàn bình thường. Không có dấu hiệu thoái hóa nào. Sụn khớp nguyên vẹn, trơn láng, đảm bảo chức năng hấp thụ lực và giảm ma sát.
Triệu chứng: Người bệnh không cảm thấy đau nhức hay cứng khớp. Vận động hoàn toàn bình thường.
Hướng xử trí: Duy trì chế độ dinh dư�ưỡng, tập luyện và cân nặng hợp lý để phòng ngừa.
Tình trạng khớp: Xuất hiện những tổn thương rất nhỏ trên bề mặt sụn. Các gai xương nhỏ (phát triển xương mới) có thể bắt đầu hình thành ở rìa khớp, nhưng thường khó nhận thấy. Khe khớp vẫn còn bình thường.
Triệu chứng: Người bệnh hầu như không nhận thấy triệu chứng rõ rệt. Đôi khi có thể có cảm giác hơi cứng khớp hoặc khó chịu nhẹ sau một ngày dài vận động, nhưng không đáng kể.
Hướng xử trí: Đây là thời điểm vàng để phòng ngừa tiến triển. Cần:
Duy trì cân nặng hợp lý.
Tăng cường các bài tập nhẹ nhàng (bơi lội, đạp xe, yoga) để củng cố cơ quanh khớp.
Bổ sung các dưỡng chất tốt cho sụn khớp như Glucosamine, Chondroitin, Collagen Type II.
Tình trạng khớp: Tổn thương sụn khớp trở nên rõ ràng hơn, sụn bắt đầu mỏng đi. Các gai xương nhỏ có thể nhìn thấy trên phim X-quang. Khe khớp bắt đầu có dấu hiệu hẹp nhẹ.
Triệu chứng: Người bệnh bắt đầu cảm nhận các cơn đau rõ rệt hơn, đặc biệt sau khi đi bộ dài, leo cầu thang, ngồi xổm hoặc đứng lâu. Khớp có thể phát ra tiếng "lục cục" (lạo xạo) khi vận động. Cảm giác cứng khớp vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu xuất hiện thường xuyên hơn.
Hướng xử trí:
Điều trị không dùng thuốc: Tiếp tục các bài tập tăng cường sức mạnh cơ tứ đầu đùi và cơ đùi sau. Vật lý trị liệu có thể được chỉ định.
Điều trị dùng thuốc: Bác sĩ có thể kê đơn các thuốc giảm đau thông thường (Paracetamol) hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) khi cần.
Tiêm chất nhờn (Acid Hyaluronic) vào khớp có thể được xem xét để bổ sung dịch khớp.
Tình trạng khớp: Sụn khớp bị mòn đáng kể, khe khớp hẹp rõ rệt. Xương dưới sụn bắt đầu xơ hóa và có thể xuất hiện các hốc xương nhỏ (geode). Các gai xương kích thước trung bình đến lớn. Có thể có dịch trong khớp (tràn dịch khớp gối) do phản ứng viêm.
Triệu chứng: Cơn đau trở nên thường xuyên và rõ ràng ngay cả trong các hoạt động bình thường như đi bộ, lên xuống cầu thang. Khớp sưng, nóng, đỏ đôi khi xảy ra. Tình trạng cứng khớp kéo dài, gây khó khăn cho việc co duỗi chân hoàn toàn. Người bệnh có thể bị hạn chế vận động đáng kể.
Hướng xử trí:
Thuốc: Sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm theo chỉ định của bác sĩ.
Vật lý trị liệu: Tích cực hơn để duy trì biên độ vận động và sức mạnh cơ.
Can thiệp: Tiêm corticosteroid để giảm viêm nhanh chóng, hoặc tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) để hỗ trợ tái tạo.
Phẫu thuật: Có thể được cân nhắc nếu các biện pháp bảo tồn không hiệu quả, như phẫu thuật nội soi làm sạch ổ khớp.
Tình trạng khớp: Đây là giai đoạn cuối cùng và nghiêm trọng nhất. Sụn khớp gần như bị phá hủy hoàn toàn, khiến các đầu xương lộ ra và cọ xát trực tiếp vào nhau. Khe khớp hẹp nghiêm trọng hoặc biến mất. Các gai xương rất lớn, xương dưới sụn bị biến dạng (xơ hóa, đặc xương). Khớp gối có thể bị biến dạng (vẹo vào trong hoặc ra ngoài).
Triệu chứng: Đau dữ dội, liên tục, ngay cả khi nghỉ ngơi hoặc ban đêm. Cứng khớp nghiêm trọng, gần như mất hoàn toàn khả năng vận động của khớp gối. Đi lại cực kỳ khó khăn, thường phải chống gậy hoặc sử dụng khung tập đi. Teo cơ đùi do ít vận động.
Hướng xử trí:
Ở giai đoạn này, các biện pháp bảo tồn hầu như không còn tác dụng.
Phẫu thuật thay khớp gối nhân tạo là phương pháp điều trị tối ưu và triệt để nhất. Phẫu thuật sẽ thay thế các bề mặt khớp đã bị hủy hoại bằng các bộ phận nhân tạo bằng kim loại và nhựa, giúp bệnh nhân hết đau và phục hồi chức năng vận động.
Thoái hóa khớp gối là một hành trình không thể đảo ngược, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể làm chậm tiến trình của nó. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu từ giai đoạn 1 và 2 để có biện pháp can thiệp kịp thời là vô cùng quan trọng. Hãy luôn lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh, và quan trọng nhất là tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa Cơ Xương Khớp để được chẩn đoán chính xác và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.
Phòng khám Khánh An là điểm đến hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ khám, điều trị và vật lý trị liệu các vấn đề liên quan tới cơ xương khớp. Giúp bệnh nhân khôi phục chức năng cơ thể một cách toàn diện.
